Inhoud
Wat is de terugdraaiende teller en hoe werkte het systeem?
De terugdraaiende teller was een systeem waarbij een analoge elektriciteitsmeter zowel de afname als de injectie van elektriciteit registreerde als één nettowaarde. Wanneer zonnepanelen meer stroom produceerden dan het huishouden op dat moment verbruikte, werd het overschot op het net geïnjecteerd en draaide de teller achteruit. Werd er meer stroom verbruikt dan opgewekt, dan draaide de teller vooruit.
Aan het einde van het jaar betaalde de gebruiker enkel voor het nettoverbruik. Dit gaf echter geen correct beeld van de werkelijke afname van het elektriciteitsnet, omdat afname en injectie niet afzonderlijk werden gemeten.
Bij een digitale meter gebeurt dit wel. Afgenomen stroom en geïnjecteerde stroom worden apart geregistreerd, waardoor de netbeheerder exact kan bepalen hoeveel elektriciteit effectief van het net werd gebruikt.
Waarom werd de terugdraaiende teller afgeschaft?
De afschaffing van de terugdraaiende teller was het gevolg van een beslissing van het Grondwettelijk Hof. Aanvankelijk had de Vlaamse overheid beslist dat eigenaars van zonnepanelen die vóór 2021 waren geplaatst, het systeem van de terugdraaiende teller en het prosumententarief nog tot 15 jaar na installatie mochten behouden.
De VREG beschouwde deze regeling als discriminerend. Het Grondwettelijk Hof volgde dit standpunt, waardoor de Vlaamse overheid haar beslissing moest herzien. Als gevolg daarvan werd het systeem met de terugdraaiende teller definitief afgeschaft en vervangen door het systeem met digitale meters.
Een bijkomend doel van deze wijziging was het stimuleren van zelfverbruik: elektriciteit gebruiken op het moment dat ze wordt opgewekt, bijvoorbeeld overdag wanneer zonnepanelen produceren.
Gevolgen voor het prosumententarief
Het prosumententarief was een forfaitaire netvergoeding die eigenaars van zonnepanelen met een analoge meter betaalden voor het gebruik van het elektriciteitsnet. Dit tarief diende als compensatie voor het feit dat een deel van de afgenomen stroom niet afzonderlijk werd gemeten.
Met de invoering van de digitale meter verdween het prosumententarief. In plaats daarvan betalen zonnepaneeleigenaars een netvergoeding op basis van hun werkelijke afname van het net. De geïnjecteerde elektriciteit wordt afzonderlijk geregistreerd en vergoed via een injectietarief.
Wie kon de analoge meter tijdelijk behouden?
Eigenaars van zonnepanelen die vóór 1 januari 2021 waren geïnstalleerd en waarvan de installatie minder dan 15 jaar oud was, konden hun analoge meter tijdelijk behouden. Deze overgangsregeling liep echter af.
Vandaag worden analoge meters systematisch vervangen door digitale meters. Uiterlijk tegen 1 juli 2029 moeten alle klassieke meters in Vlaanderen vervangen zijn.
Digitale meter: voordelen en nadelen
De digitale meter brengt zowel voordelen als nadelen met zich mee. We overlopen ze hieronder.
Voordelen
- Automatische meteropname zonder jaarlijkse opname ter plaatse.
- Duidelijk inzicht in afname en injectie van elektriciteit.
- Eenvoudiger wisselen tussen enkelvoudig en tweevoudig tarief.
- Af- en aansluiting op afstand mogelijk.
- Correctere en transparantere energiefactuur.
Nadelen
- Meer gedetailleerde verbruiksgegevens worden geregistreerd.
- Minder voordeel voor huishoudens met laag zelfverbruik.
- Minder relevant voor wie al zeer energiezuinig leeft.
Terugdraaiende teller of digitale meter: wat was financieel voordeliger?
Het systeem met de terugdraaiende teller was vooral voordelig voor huishoudens met:
- Een laag elektriciteitsverbruik.
- Een beperkt zelfverbruik.
- Een relatief grote zonnepaneleninstallatie.
Bij een hoger elektriciteitsverbruik of een hoger zelfverbruik is het systeem met de digitale meter doorgaans voordeliger, omdat:
- Geïnjecteerde stroom afzonderlijk wordt vergoed.
- Het prosumententarief wegvalt.
- De factuur gebaseerd is op werkelijke afname.
Kosten voor het plaatsen van een digitale meter
De vervanging van een analoge meter door een digitale meter gebeurt door Fluvius en is kosteloos. Zowel de hoofdmeter als een eventuele nachtmeter worden vervangen.
Retroactieve investeringspremie (historisch)
Om het wegvallen van de terugdraaiende teller te compenseren, bestond er een retroactieve investeringspremie. Deze premie was bedoeld voor eigenaars van zonnepanelen die vóór 2021 waren geplaatst en die een digitale meter kregen.
De premie kon uiterlijk tot 31 december 2025 worden aangevraagd en is vandaag niet meer beschikbaar. Het ging om een eenmalige compensatie, afhankelijk van het installatiejaar en het piekvermogen van de zonnepanelen.
Meer weten over zonnepanelen en je energieverbruik?
De regelgeving rond zonnepanelen, digitale meters en vergoedingen is de afgelopen jaren sterk geëvolueerd. Wie vandaag investeert in zonnepanelen, haalt zijn rendement vooral uit zelfverbruik, injectievergoedingen en een slimme afstemming van het energieverbruik. Laat je daarom goed informeren over wat in jouw situatie het meest interessant is en welke keuzes op lange termijn het meeste voordeel opleveren.