Wetgeving airco België: Regels voor vergunning, keuring en plaatsing in 2026

In het kort:

• De vergunningsregels voor een airco buitenunit verschillen per gewest, met in Vlaanderen een ruimere vrijstelling sinds 1 maart 2026.
• Werk aan het koelcircuit mag enkel een erkend koeltechnicus met F-gassencertificaat uitvoeren, met boetes tot 250.000 euro bij overtreding.
• Een verplichte energetische keuring geldt alleen bij installaties boven 12 kW nominaal koelvermogen, met een herkeuring om de vijf jaar.
• De meeste nieuwe airco’s werken in 2026 op R32, terwijl R410A wordt uitgefaseerd en bij onderhoud steeds duurder wordt.

Vergelijk offertes van airco-installateurs

Airco buitenunit plaatsen regels: vergunning per gewest

De regels voor het plaatsen van een airco buitenunit verschillen per gewest. Hieronder vind je een overzicht.

Vlaanderen: vrijstelling sinds 1 maart 2026

Op 6 februari 2026 keurde de Vlaamse Regering een nieuw vrijstellingsbesluit goed. Sinds 1 maart 2026 heb je meestal geen omgevingsvergunning meer nodig voor een airco buitenunit. De vrijstelling is ruimer dan voorheen. Je buitenunit mag nu ook op de voorgevel en op een plat dak. Tot 1 maart 2026 was dit beperkt tot de zij- en achtergevel en de tuin.

De voorwaarden voor de vrijstelling zijn:

• De buitenunit staat minstens twee meter van de perceelsgrens of tegen een bestaande scheidingsmuur.
• Je woning is hoofdzakelijk vergund of vergund geacht.
• De plaatsing is niet in strijd met lokale verordeningen of erfgoedregels.

Wallonië: voorwaarden volgens het CoDT

In Wallonië geldt eveneens een vrijstelling van de stedenbouwkundige vergunning. De voorwaarden staan beschreven in rubrique L.5 van het CoDT. De belangrijkste regel is dat de buitenunit minstens drie meter van de perceelsgrens moet staan. Dat is een meter meer dan in Vlaanderen.

Extra voorwaarden zijn:

• De buitenunit mag niet zichtbaar zijn vanaf de openbare weg.
• De woning mag niet in een zone met hoog overstromingsrisico liggen.
• Bij een nominaal koelvermogen van 12 kW of meer is een milieumelding (déclaration) bij de gemeente verplicht.
• Boven 300 kW is een milieuvergunning klasse 2 vereist.

Brussel: wanneer heb je een stedenbouwkundige vergunning nodig?

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is een voorafgaande melding (déclaration préalable) doorgaans vereist. Dit geldt wanneer de buitenunit zichtbaar is vanaf de openbare weg. In bepaalde situaties is een volledige stedenbouwkundige vergunning nodig. Denk aan erfgoed of een installatie die de gevel wijzigt. Controleer vooraf bij je gemeente of Leefmilieu Brussel welke procedure van toepassing is.

Mag je zelf een airco installeren in België?

Nee, je mag niet alle stappen van een airco-installatie zelf uitvoeren. Het werk aan het koelcircuit is wettelijk voorbehouden aan een erkend koeltechnicus met een F-gassencertificaat.

Wat mag je zelf doen en wat niet?

Je mag zelf de binnenunit aan de muur bevestigen. Ook het klaarmaken van de kabelgoot, het leggen van afvoerleidingen en het boren van de muurdoorvoer mag je op voorhand doen. Dat bespaart werkuren.

Het vacuüm trekken van de leidingen, het vullen met koelmiddel en het inbedrijfstellen mag enkel een erkend koeltechnicus uitvoeren. In Vlaanderen volstaat een erkenning categorie I voor residentiële installaties. Deze erkenning is iets anders dan een RESCert-certificaat. RESCert geldt voor warmtepompen en geeft recht op premies. De F-gassenerkenning als koeltechnicus is de wettelijke vereiste voor het werken met koelmiddelen. Je controleert de erkenning van je installateur via de website van het Departement Omgeving. Wil je een correcte installatie zonder risico? Je kan offertes van erkende installateurs vergelijken en zo de juiste vakman kiezen.

Welke boetes riskeer je bij niet-naleving?

Wie zonder erkenning werkt aan het koelcircuit van een airco, pleegt een milieumisdrijf volgens VLAREM. De afdeling Handhaving van het Departement Omgeving kan een bestuurlijke geldboete opleggen van maximaal 250.000 euro. Strafrechtelijke vervolging is eveneens mogelijk.

Kan je het verplichte keuringsverslag niet voorleggen aan een toezichthouder? Dan pleeg je een milieu-inbreuk. Die kan leiden tot een boete van maximaal 50.000 euro.

Energetische keuring airco: wanneer verplicht?

Niet elke airco moet gekeurd worden. De verplichte airco-energiekeuring geldt alleen wanneer het nominaal koelvermogen de drempel van 12 kW overschrijdt.

Nominaal koelvermogen boven 12 kW

De keuringsverplichting geldt voor airconditioningsystemen met een totaal nominaal koelvermogen boven 12 kW op gebouwniveau. Dat betreft alle airco-units samen in het gebouw. Een typische woningairco van 2,5 tot 7 kW valt hier meestal niet onder.

Nieuwe installaties boven 12 kW moeten binnen 12 maanden na de ingebruikname een eerste keuring ondergaan. Dit geldt ook bij vervanging of bijplaatsing van een unit.

Vijfjaarlijkse keuring door een airco-energiedeskundige

Na de eerste keuring is een periodieke keuring elke vijf jaar verplicht. Een erkende airco-energiedeskundige voert deze uit. De deskundige beoordeelt het rendement en doet aanbevelingen voor verbetering.

Uitzonderingen op de keuringsverplichting

In twee gevallen geldt een vrijstelling. Systemen die beheerd worden door een nutsbedrijf met een energieprestatiecontract zijn vrijgesteld. De exploitant monitort dan zelf de prestaties. Residentiële installaties met een totaal koelvermogen onder 12 kW zijn eveneens vrijgesteld. De meeste woningen met één of twee split-units vallen in die categorie.

F-gassenverordening: welke koelmiddelen zijn nog toegestaan?

Sinds 2025 geldt de herziene Europese F-gassenverordening (EU 2024/573). Deze verordening beperkt stap voor stap het gebruik van koelmiddelen met een hoge klimaatimpact. Voor wie in 2026 een airco koopt, heeft dit directe gevolgen.

Tijdlijn: verboden en toegelaten koelmiddelen (2025-2032)

Elk jaartal brengt strengere GWP-drempels. De impact verschilt naargelang het type installatie en het koelmiddel dat erin zit.

Wat betekent dit als je nu een airco koopt?

De meeste nieuwe split-airco’s werken in 2026 op R32 met een GWP van 675. Dat is het standaard koelmiddel voor residentiële toestellen. Een groeiend aantal airco merken die al op R32 werken biedt ook modellen aan met R290 (propaan). R290 heeft een GWP van slechts 3.

Vermijd tweedehands toestellen met R410A. Dit koelmiddel zit in de uitfasering. Gerecycleerd R410A wordt schaarser en duurder. Bij een grote reparatie of lekkage loont het om over te stappen naar R32 of R290. Welk koelmiddel en type het beste past bij je woning, hangt af van je situatie. Een vergelijking helpt je om het juiste type airco te kiezen.

Geluidsoverlast airco wetgeving België: normen per gewest

De geluidsnormen voor een airco buitenunit verschillen per gewest en per gebiedstype. In elke regio geldt een maximaal geluidsniveau op de perceelsgrens. Overschrijd je de waarden, dan kunnen buren een klacht indienen.

Geluidsnormen in Vlaanderen: VLAREM en Code van Goede Praktijk

In Vlaanderen gelden twee referentiekaders naast elkaar. VLAREM bepaalt dat het specifieke geluid van je airco maximaal 5 dB(A) boven het achtergrondgeluid mag liggen. Dat wordt gemeten op de perceelsgrens. Het Departement Omgeving publiceert daarnaast een Code van Goede Praktijk met richtwaarden per gebiedstype.

Voor woongebieden adviseert de Code een maximum van 45 dB(A) overdag en 40 dB(A) ’s avonds en ’s nachts. Dit zijn richtwaarden, geen absolute grenswaarden. Ze zijn niet altijd juridisch bindend, maar worden wel als referentie gebruikt bij geschillen. In een rustig woongebied zonder nabijgelegen industrie kan de nachtlimiet zakken tot 29 dB(A). Een doorsnee buitenunit produceert op één meter afstand al 45 tot 55 dB(A). Voldoende afstand tot de perceelsgrens is daarom essentieel.

Je beperkt geluidshinder door een stille buitenunit te kiezen en een trillingsdemper te gebruiken. Plaats de unit niet tegen een resonerende muur. Bij een smalle tuin helpt een geluidsscherm of omkasting. De kosten van een stille airco installatie hangen af van het merk en het vermogen.

Geluidsnormen in Wallonië en Brussel

In Wallonië geldt een nachtelijke geluidsnorm van 35 dB(A) aan de perceelsgrens, tussen 22 uur en 7 uur. Gemeenten kunnen strengere eisen opleggen. Voor overdag is er geen vaste limiet. Bij klachten beoordeelt een agent constatateur de situatie ter plaatse.

In Brussel is de norm nog strenger. Het geluid mag maximaal 30 dB bedragen, gemeten op 50 cm van de ramen van je buren. Elke installatie die zichtbaar of hoorbaar is, vraagt voorafgaand overleg met je gemeente.

Abnormale burenhinder: wat als de normen niet overschreden worden?

Zelfs wanneer je airco de richtwaarden niet overschrijdt, kan een rechter toch ingrijpen. Het Belgisch Burgerlijk Wetboek (artikel 3.101) voorziet in een foutloze aansprakelijkheid voor bovenmatige burenhinder. Je buren hoeven geen fout aan te tonen. De rechter beoordeelt of het evenwicht tussen de erven verstoord is. Mogelijke maatregelen zijn een schadevergoeding of een stakingsbevel.

Welke wettelijke eisen gelden voor een airco in een appartement?

Bij een appartement komt er een extra laag regels bovenop de gewestelijke wetgeving. Je buitengevel is doorgaans gemeenschappelijk eigendom. Je hebt vooraf toestemming nodig van de Vereniging van Mede-Eigenaars (VME) of de syndicus. Het reglement van mede-eigendom kan bijkomende voorwaarden opleggen over plaatsing, uitzicht en geluidsniveau. De regels voor een airco in een appartement omvatten onder meer de goedkeuring op de algemene vergadering en specifieke geluidseisen.

Onderhoud en lekdichtheidscontrole: wat is verplicht?

Naast de energetische keuring gelden er aparte onderhoudsverplichtingen. De vereisten hangen af van de hoeveelheid koelmiddel in je installatie.

Lekdichtheidscontrole bij meer dan 3 kg koelmiddel

Bevat je airco meer dan 3 kg synthetisch koelmiddel? Of meer dan 5 ton CO2-equivalent? Dan is een periodieke lekdichtheidscontrole wettelijk verplicht. Een erkend koeltechnicus voert deze controle uit. De frequentie hangt af van de hoeveelheid koelmiddel en het type koelgas. Bij een lekkage moet de herstelling binnen een vastgelegde termijn gebeuren, gevolgd door een hercontrole.

Logboek bijhouden: bewaarplicht van 5 jaar

Je bent als eigenaar verplicht een logboek bij te houden. Het logboek bevat de datum van elke controle en de naam met het erkenningsnummer van de technicus. Ook het type koelmiddel, de bijgevulde hoeveelheid en eventuele herstellingen staan erin. Het logboek moet te allen tijde beschikbaar zijn voor inspectie. Bewaar het minstens vijf jaar. Ontbreekt het bij een controle, dan riskeer je een boete tot 50.000 euro. Het reguliere onderhoud van je airco omvat naast de wettelijke verplichtingen ook reiniging van filters en controle van de condensafvoer.

Airco laten plaatsen volgens de regels? Vergelijk offertes van erkende installateurs

Een erkende installateur kent de wetgeving en zorgt dat je installatie aan alle vereisten voldoet. Of je nu kiest voor een betaalbare airco installatie of liever kiest om een airco te leasen, een vakman begeleidt je van vergunningscheck tot inbedrijfstelling.

Veelgestelde vragen over airco wetgeving in België

Lees meer