Pensioensparen: Wat is het? Hoe kies je de juiste formule in België in 2026?

Wat is pensioensparen?

Pensioensparen is een vrijwillige vorm van langetermijnsparen. Je bouwt via een pensioenspaarfonds en/of pensioenspaarverzekering extra kapitaal op. Zo kun je later je wettelijk pensioen aanvullen. Pensioensparen is in veel gevallen fiscaal voordelig.

De pensioenpijlers

Er zijn 3 pensioenpijlers.

• De 1ste pijler is het wettelijk pensioen dat je opbouwt gedurende je loopbaan.
• De 2de pijler bestaat uit aanvullende stelsels. Denk aan pensioensparen via een collectieve verzekering bij je werkgever. Zelfstandigen kunnen kiezen voor het vrij aanvullend pensioen.
• De 3de pijler is het individuele pensioensparen via pensioenspaarverzekeringen of pensioenspaarfondsen.

Welke vormen van pensioensparen bestaan er? Vergelijk

Er zijn verschillende soorten pensioensparen. Hieronder bespreken we de opties uit de 2de en 3de pijler. Het gaat om pensioenspaarfondsen, pensioenspaarverzekeringen, collectieve pensioenspaarplannen en het vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen.

1. 3de pijler: Pensioenspaarfonds

Een pensioenspaarfonds is een beleggingsproduct dat je opent bij een bank. De bedragen die je stort, worden samen met bijdragen van andere spaarders collectief belegd in aandelen en obligaties. Je inbreng geeft je onder voorwaarden recht op fiscale voordelen.

Er is geen gegarandeerd rendement. Dat hangt volledig af van de beurs. In een gunstige periode kan het pensioenspaarfonds een mooi rendement opleveren. Bij een crash van de aandelenmarkten kan het rendement mogelijk negatief uitvallen.

Het gaat echter om een vorm van langetermijnsparen. Gunstige en minder gunstige periodes volgen elkaar op. Op het eind van de rit halen de meeste spaarders een relatief hoog rendement.

Er bestaan drie soorten pensioenspaarfondsen.

• Defensieve pensioenspaarfondsen hebben een vrij laag risico en potentieel lager rendement. Ze bestaan vooral uit obligaties.
• Neutrale pensioenspaarfondsen hebben een gemiddeld risico en rendement. Ze bevatten een evenwichtige mix van aandelen en obligaties.
• Agressieve pensioenspaarfondsen hebben een hoog risico en potentieel hoger rendement. Ze bestaan vooral uit aandelen.

2. 3de pijler: Pensioenspaarverzekering (tak 21 of tak 23)

Een pensioenspaarverzekering is een soort individuele levensverzekering. Je sluit zo’n verzekering af bij een verzekeringsmaatschappij. Dat kan een bank zijn, maar er zijn ook andere soorten verzekeraars die pensioenspaarverzekeringen aanbieden. Je inbreng geeft je onder voorwaarden recht op fiscale voordelen.

Er bestaan 2 soorten pensioenspaarverzekeringen: levensverzekering tak 21 en levensverzekering tak 23:

In België kun je meerdere levensverzekeringen afsluiten. Je kunt dus zowel een tak 21 als een tak 23 levensverzekering openen. Je kapitaal spreiden over verschillende verzekeringen kan een interessante strategie zijn.

3. 2de pijler: Pensioensparen via werkgever (cafetariaplan)

Pensioensparen via je werkgever is een mogelijkheid voor werknemers van wie de werkgever een collectief pensioenspaarplan aanbiedt. Zo’n plan heet ook wel een cafetariaplan. Je zet een deel van je loon of loonvoordelen om in beleggingen in het pensioenfonds.

Pensioensparen via je werkgever valt onder de 2de pensioenpijler en is een interessante vorm van fiscale optimalisatie voor werknemers.

4. 2de pijler: Pensioensparen voor zelfstandigen (VAPZ of SVAPZ)

Wie geen werknemer, maar zelfstandige is, kan een Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen opbouwen. Er zijn 2 opties.

• Het VAPZ is een klassieke vorm van pensioensparen.
• Het sociaal VAPZ combineert pensioensparen met extra sociale voordelen, zoals extra bescherming bij arbeidsongeschiktheid.

Ook het VAPZ en SVAPZ behoren tot de 2de pensioenpijler en zijn een interessante vorm van fiscale optimalisatie voor zelfstandigen.

Hoe werkt pensioensparen in België?

Wanneer begin je met pensioensparen? Hoeveel mag je jaarlijks storten? Mag je zomaar overstappen naar een andere aanbieder? Wanneer wordt je kapitaal uitbetaald en wanneer kun je je spaargeld opnemen? Ontdek hoe pensioensparen werkt in België.

Wanneer je met pensioensparen begint

Je kunt met pensioensparen beginnen van zodra je meerderjarig bent. Financieel en fiscaal gezien is het interessant om zo vroeg mogelijk te beginnen. Op je 18de verjaardag een pensioenspaarplan beginnen, is dus in principe altijd een slimme zet.

Pensioensparen na je 60ste of 65ste verjaardag

Je kunt bij sommige aanbieders ook na je 60ste of 65ste verjaardag individueel pensioensparen. Daarrond kunnen, afhankelijk van de aanbieder, andere regels gelden. Dit is belangrijk om te weten.

• Stortingen die je doet tot en met het jaar waarin je 64 wordt, geven in principe recht op een belastingvermindering.
• Als je op je 65ste verjaardag al een pensioenspaarproduct hebt, kun je daar, afhankelijk van de regels van je aanbieder en het contract, wel verder sparen.
• Stortingen in het jaar waarin je 65 wordt en alle jaren daarna zijn in principe niet fiscaal voordelig.
• In de regel kun je na je 65ste geen nieuw pensioenspaarproduct openen.

Werken tot je 66ste-67ste: Mag je dan ook langer pensioensparen?

Momenteel niet.

Hoeveel je jaarlijks mag storten (met fiscaal voordeel)

Je kiest in principe zelf hoeveel je stort in je pensioenspaarfonds of pensioenspaarverzekering. Om je fiscaal voordeel optimaal te benutten, moet je wel rekening houden met een maximale jaarbijdrage.

Maximum in 2025

In 2025 heb je keuze uit 2 maximale bedragen waarmee je je fiscaal voordeel kunt optimaliseren.

• Normaal fiscaal stelsel: je spaart maximaal 1.050 euro. Je geniet een fiscaal voordeel van 30 % op het volledige bedrag. Als je bijvoorbeeld 1.050 euro spaart, geniet je een belastingvermindering van 315 euro.
• Verhoogd plafond: je geniet een fiscaal voordeel op een gespaard bedrag van maximaal 1.350 euro. Het gaat om een voordeel van 25 % op het volledige bedrag. Spaar je bijvoorbeeld tot 1.350 euro? Dan geniet je een belastingvermindering van 337,50 euro.

Opgelet: verhoogd plafond kan niet zomaar (en is niet altijd interessant)

Wil je meer sparen dan 1.050 euro? Dan moet je expliciet toestemming geven aan je bank om het verhoogd plafond te gebruiken. Dat moet je elk jaar doen dat je gebruik wil maken van het verhoogd plafond.

Ook is het pas interessant om gebruik te maken van het verhoogd plafond als je 1.260 euro of meer spaart. Spaar je via het verhoogd plafond 1.259 euro? Dan geniet je een belastingvermindering van 314,75 euro. Dat is lager dan je voordeel als je via het gewoon stelsel 1.050 euro spaart.

Maximum 2026

De grensbedragen voor pensioensparen veranderen in principe jaarlijks. Momenteel zijn de grensbedragen voor 2026 nog niet bekend. We houden je op de hoogte.

Wat als je meer dan 1.350 euro spaart?

Je geniet een fiscaal voordeel op maximaal 1.350 euro. Spaar je meer dan dat? Dan krijg je geen belastingvermindering op het deel van het bedrag boven de 1.350 euro. Je belastingvermindering bedraagt in 2026 dus nooit meer dan 337,50 euro.

Wanneer wordt het uitbetaald? Hoe stopzetten?

Je kunt je vergaarde kapitaal in principe op elk moment laten uitkeren en het pensioenspaarcontract ‘stopzetten’. Dat heeft wel fiscale consequenties. Wie het pensioen vervroegd opneemt, betaalt een hogere belasting op het kapitaal.

Wanneer je het pensioen uit je pensioenspaarplan het beste laat uitbetalen, hangt vooral af van het soort spaarproduct.

• Een pensioenspaarfonds heeft geen eindvervaldag. Vanaf je 60ste verjaardag kun je het kapitaal volledig of gedeeltelijk laten uitbetalen, zonder dat je daarop een extra eindbelasting betaalt.
• Een pensioenspaarverzekering, meestal tak 21 of tak 23, heeft wel een bepaalde eindvervaldag. Meestal valt die samen met je 65ste verjaardag. Na die eindvervaldag kun je het kapitaal laten uitbetalen, volledig in 1 betaling of in maandelijkse renten. Je betaalt dan geen extra belastingen.

De eindvervaldag voor pensioenspaarverzekeringen hangt af van de voorwaarden in je contract. In principe moet je zo’n spaarproduct minstens 10 jaar aanhouden om een hogere belasting te vermijden.

Wat bij overlijden?

Als je komt te overlijden voor je het kapitaal kunt opnemen, wordt het bedrag uitbetaald aan de begunstigden in je contract of aan je erfgenamen. Dit kan in 1 keer of gespreid gebeuren. Het contract van je pensioenspaarfonds of pensioenspaarverzekering bevat duidelijke regels omtrent het erfrecht en de belastingen die geheven worden op het kapitaal dat je nalaat.

Kapitaal uit pensioensparen overzetten naar een andere bank of verzekeraar

Heeft een andere aanbieder van een pensioenspaarproduct aantrekkelijkere voorwaarden of rendementen? Dan kun je overstappen. Hou wel rekening met het volgende.

• Je kunt niet zomaar wisselen tussen spaarproducten. Het bedrag uit je pensioenspaarfonds kun je enkel overzetten naar een ander pensioenspaarfonds, niet naar bijvoorbeeld een pensioenspaarverzekering of VAPZ.
• Doe je dat toch? Het spaarbedrag uit het ene spaarproduct overzetten naar een ander soort spaarproduct wordt gezien als een opname of afkoop. Bijvoorbeeld van pensioenspaarfonds naar pensioenspaarverzekering. Dat heeft fiscale gevolgen, net zoals het vervroegd opnemen van het kapitaal.
• De verzekeraar, bank of financiële instelling kan een kost aanrekenen voor de overdracht van het kapitaal.
• Let op de voorwaarden rond overdracht in je contract.

Je bent voor de rest volledig vrij om over te stappen.

Is pensioensparen veilig?

In een tak 21-pensioenspaarverzekering geniet je een gewaarborgde minimale opbrengst. Met een pensioenspaarfonds of tak 23-beleggingsverzekering is je rendement niet gegarandeerd.

Komt je bank in moeilijkheden? Dan is er geen probleem! Het fonds staat juridisch gezien los van de bank en heeft een eigen vermogen, dat niet getroffen wordt door problemen van de bank.

Komt de verzekeraar in moeilijkheden? Voor een tak 21-pensioenspaarverzekering is tot 100.000 euro per persoon gewaarborgd. In een tak 23-beleggingsverzekering is je kapitaal kwetsbaarder. Win advies in bij specialisten via het formulier onderaan deze pagina.

Voordelen: waarom is pensioensparen nog interessant?

Pensioensparen is een fiscaal voordelige manier om kapitaal op te bouwen als aanvulling op je wettelijk pensioen.

Voordeel 1: Fiscaal voordeel (belastingvermindering)

Pensioensparen via een pensioenspaarfonds, pensioenspaarverzekering, collectief pensioenspaarplan of VAPZ levert een mooi fiscaal voordeel op. Je mag een percentage van je inleg fiscaal in mindering brengen. Dat betekent dat je minder belastingen betaalt of zelfs een hogere terugbetaling krijgt.

Hoeveel belastingvoordeel?

Dat hangt af van je spaarproduct, je pensioenspaarplafond, en het bedrag dat je inlegt.

Voordeel 2: Lange-termijnopbouw van kapitaal (met rendement)

Via een pensioenspaarproduct bouw je gestaag kapitaal op voor later. In de meeste gevallen en bij de meeste producten mag je op het eind van de rit een mooi rendement verwachten. Je ontvangt bij uitbetaling dus niet enkel het bedrag dat je zelf inbracht, maar in principe ook een mooi extra bedrag.

Wat brengt pensioensparen op?

Hoeveel pensioensparen opbrengt, hangt af van het soort pensioenspaarproduct, het bijhorende risico en rendement, je inbreng en je leeftijd. Benieuwd naar je opties? Vraag gratis vrijblijvende voorstellen en simulaties op bij specialisten via het formulier onderaan deze pagina.

Voordeel 3: Spreiding van risico’s en aanvullende pensioenopbouw

Het wordt steeds duidelijker dat veel mensen hun huidige levensstandaard niet kunnen behouden na de pensioenleeftijd. De wettelijke pensioenen zijn daarvoor te laag. Via pensioensparen zorg je zelf voor een mooie aanvulling op je wettelijke pensioenopbouw.

Je kunt bovendien verschillende spaarproducten met elkaar combineren. Denk aan een pensioenspaarplan bij je werkgever, een pensioenspaarfonds, een tak 21-spaarverzekering of een tak 23-beleggingsverzekering. Je bent vrij om je investeringen te spreiden.

Wat zijn de nadelen en aandachtspunten? Waarom is pensioensparen soms geen goed idee?

Aan pensioensparen zijn risico’s en kosten verbonden. Daarnaast betaal je altijd belastingen op je gespaarde kapitaal en de opbrengst.

Minpunt 1: Rendement en risico bij fondsen

Bepaalde pensioenspaarproducten, zoals een pensioenspaarfonds en tak 23-levensverzekering, brengen risico’s met zich mee. Het potentieel rendement ligt hoger, maar is niet gewaarborgd.

Minpunt 2: Kostenstructuur en beheerskosten

Aanbieders van pensioenspaarproducten rekenen ook kosten aan. Denk aan instapkosten wanneer je het spaarproduct opent, en beheerskosten wanneer je bedragen inlegt. De kosten verschillen per aanbieder. Het kan gaan om percentages, bijvoorbeeld per storting, of om vaste bedragen.

Minpunt 3: Belastingen op eindvervaldag

Je betaalt altijd belastingen op het bedrag in een pensioenspaarproduct, zelfs als je het kapitaal niet vroegtijdig opneemt. Je betaalt standaard een anticipatieve heffing. Dit is een belasting van 8 % op het kapitaal en het rendement. Die wordt ingehouden op je 60ste verjaardag, ook als je het bedrag later zou opnemen.

Opende je het spaarproduct na je 55ste verjaardag? Dan wordt de anticipatieve heffing op de 10de verjaardag van het contract ingehouden.

Het rendement op een pensioenspaarfonds wordt anders berekend dan dat op een pensioenspaarverzekering. Die berekening verschilt ook tussen tak 21 en tak 23. Hier volgt een overzicht.

Minpunt 4: Hogere belasting bij vroegtijdig opnemen van kapitaal

Je hebt in principe altijd toegang tot het kapitaal in een pensioenspaarproduct, maar je betaalt een aanzienlijk hogere belasting als je het kapitaal vroegtijdig opneemt.

Hoe start je met pensioensparen?

Beginnen met pensioensparen? Zo ga je te werk.

Pensioensparen? Vergelijken loont! Kom in contact met specialisten en ontvang vrijblijvende offertes

Overweeg je een pensioenspaarplan te openen? Vul onderstaand formulier in en deel je vragen en wensen snel en eenvoudig met erkende specialisten. Zij bezorgen je gratis en vrijblijvend info, advies, voorstellen en simulaties op maat.

Op die manier kun je jouw opties gericht verkennen, verschillende pensioenspaarformules objectief met elkaar vergelijken, en de spaarproducten kiezen die het beste aansluiten bij jouw situatie.

Veelgestelde vragen